In een badkamer hangt alles af van de afstand tot het water. In de douchebak of het bad zelf heeft u een armatuur met IPX7 op zeer lage spanning nodig. Boven de douche of het bad en binnen 60 cm ervan kiest u minstens IPX4, in de praktijk IP44. Elders in de ruimte zijn de regels soepeler. Hieronder leest u hoe u een IP-waarde leest, hoe u de zones bepaalt en hoe u elke lamp kiest.
Wat betekent de IP-waarde van een lamp?
De IP-waarde (van “Ingress Protection”) geeft aan hoe goed een toestel bestand is tegen vaste deeltjes en water. Ze bestaat uit twee cijfers:
- Het eerste cijfer (0 tot 6) gaat over vaste deeltjes: 2 betekent dat er geen vinger in kan, 4 dat er geen voorwerp groter dan 1 mm in kan, 5 en 6 beschermen tegen stof.
- Het tweede cijfer (0 tot 8) gaat over water: dat is het cijfer dat telt in een badkamer.
- De letter X vervangt een cijfer dat niet getest is. Een IPX4-armatuur is beschermd tegen spatwater, zonder waarde voor stof.
| Tweede cijfer | Bescherming tegen water | Voorbeeld |
|---|---|---|
| 0 | Geen | Droge ruimte (IP20) |
| 4 | Spatwater uit alle richtingen | Rond de douche en het bad |
| 5 | Waterstralen | Douche met jets, buiten |
| 7 | Tijdelijke onderdompeling | In de douchebak of het bad |
Welke zones heeft een badkamer?
Een badkamer wordt verdeeld in zones, gemeten vanaf de douche en het bad. De wastafel vormt geen zone. Deze indeling komt uit de internationale norm IEC 60364-7-701; in Frankrijk neemt de NF C 15-100 ze over, en de meeste Europese landen hanteren vergelijkbare regels.
| Zone | Waar ligt ze? | Minimale IP | Toegelaten armaturen (Frankrijk) |
|---|---|---|---|
| 0 | In het bad of de douchebak | IPX7 | Alleen zeer lage veiligheidsspanning (ZLVS 12 V) |
| 1 | Boven zone 0, tot 2,25 m boven de vloer | IPX4 (IPX5 met jets) | Alleen ZLVS 12 V |
| 2 | 60 cm rond zone 1, tot 2,25 m boven de vloer | IPX4 | ZLVS 12 V of klasse II |
| Buiten de zones | De rest van de ruimte | Niet verplicht, IPX4 aanbevolen | Klasse I, klasse II of ZLVS |
Bij een inloopdouche zonder douchebak loopt zone 1 tot 1,20 m rond de vaste douchekop. De precieze regels verschillen per land: laat de plaatsing altijd nakijken door uw elektricien.
Praktische tip: trek vóór u lampen kiest met afplaktape een lijn op de vloer op 60 cm van de rand van de douche en het bad. Elk lichtpunt voorbij die lijn ligt buiten de zones; binnen de lijn ligt het in zone 2 en moet het IPX4 zijn.
Welke lamp boven de douche of het bad?
In zone 0 en 1 zijn alleen speciale 12V-armaturen geschikt, met een transformator buiten de zones. Dat zijn technische producten, vaak inbouwspots, die u best door een elektricien laat plaatsen.
In zone 2, naast de douche, heeft u een armatuur nodig die IPX4 en klasse II is. Volgens de productfiche is de wandlamp Valena IP44 en geschikt voor zone 2 van de badkamer. Dit metalen blok, in bronsbruin of zwart, bestaat in vier formaten van 10 × 10 cm tot 26 × 26 cm, en straalt zowel naar boven als naar beneden met twee G9-lampjes (niet inbegrepen).
Hoe verlicht u de spiegel?
De spiegel ligt vaak buiten de zones, behalve als de wastafel minder dan 60 cm van de douche staat. Net daar heeft u het meest precieze licht nodig, om te scheren of u op te maken.
Twee wandlampen, aan elke kant één
Zo verlicht u het gezicht het best, zonder schaduwen onder de ogen. Plaats het midden op 1,60 tot 1,70 m boven de vloer, zoals uitgelegd in ons artikel Op welke hoogte hangt u een wandlamp? Een kleine wandlamp zoals Halixia (10 × 12,5 cm, IP54, kop 180° draaibaar) bestaat in vijf afwerkingen, van goud tot zwart, passend bij uw kranen. Zijn uw kranen goudkleurig, bekijk dan ook onze verlichting in messing en goud.
Eén wandlamp boven de spiegel
Laat de muur maar één lichtpunt toe, kies dan een langwerpig model in verhouding tot de breedte van de spiegel. De lichtlijst Quelasca, IP65, is 60, 80 of 100 cm lang en slechts 3,6 cm hoog. Voor regelbaar licht bedient u de wandlamp Branxia (IP65, dimbaar, 30 cm breed) met een afstandsbediening.
Welke plafondlamp voor een badkamer?
Aan het plafond, boven 2,25 m, zit u buiten de zones. Toch stijgt de damp: boven de douche houdt u het best bij een IPX4-model. Ver van het water en in een goed geventileerde ruimte mag een IP20-plafondlamp buiten de zones, bijvoorbeeld bij de deur.
- Kleine badkamer: een compacte bol zoals de plafondlamp Elegia (Ø 15 cm, glas in transparant, amber, grijs of wit) volstaat. Hij is IP20: plaats hem ver van de douche.
- Inbouwspots: de spots Kadro, dimbaar, zijn ook IP20. Gebruik ze alleen buiten de zones.
- Grote badkamer: werk met meerdere lichtbronnen in plaats van één krachtige plafondlamp. 's Avonds volstaan één wandlamp en wat gedimd licht.
Welke kleurtemperatuur kiest u?
Voor de spiegel blijft u tussen 3.000 en 4.000 K: warm tot neutraal wit dat de huidskleur getrouw weergeeft. Kies zo mogelijk een kleurweergave-index (CRI) van 90 of meer. Voor een ontspannend bad volstaat 2.700 tot 3.000 K. Onze gids Welke kleurtemperatuur per kamer? bespreekt elke ruimte.
Veelgemaakte fouten
- IP44 en klasse II verwarren. De IP-waarde meet de waterdichtheid, de klasse de elektrische isolatie. In zone 2 eist de Franse norm beide.
- Denken dat de wastafel een zone vormt. Alleen de douche en het bad bepalen de zones. Een spiegel ver van de douche ligt buiten de zones.
- Een IP20-spot boven de douche plaatsen. Ook aan het plafond bereiken damp en spatten hem uiteindelijk. Kies minstens IPX4.
- De spiegel alleen van bovenaf verlichten. Eén lichtbron aan het plafond geeft schaduwen onder de ogen en de kin. Voeg licht op gezichtshoogte toe.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen IP44 en IP65?
Een IP44-armatuur is bestand tegen spatwater en voorwerpen groter dan 1 mm. Een IP65-armatuur is stofdicht en bestand tegen waterstralen. Beide zijn geschikt voor zone 2 van de badkamer, op voorwaarde dat ze ook klasse II zijn.
Mag een IP20-wandlamp in de badkamer?
Ja, buiten de zones, op meer dan 60 cm van de douche en het bad, in een goed geventileerde ruimte. Voor meer gemoedsrust blijft een IPX4-model bij de wastafel de betere keuze.
Waar vindt u de IP-waarde van een lamp?
Ze staat op de productfiche en op het etiket van het toestel. Op onze site vindt u ze bij de technische kenmerken. Staat er geen waarde vermeld, ga er dan van uit dat de lamp niet tegen water beschermd is.
Is buitenverlichting geschikt voor de badkamer?
Vaak wel: buitenmodellen zijn meestal IP44 of IP65. Controleer wel de elektrische klasse en de lichtkleur, die soms te koel is voor een spiegel. De waarde staat altijd op de productfiche.
Om te onthouden: IPX7 en 12 V in het bad, 12 V en IPX4 erboven tot 2,25 m, IPX4 en klasse II binnen 60 cm eromheen, en meer vrijheid elders. Rond de spiegel twee wandlampen op 1,60 tot 1,70 m in 3.000 tot 4.000 K. Om uw model te kiezen, bekijk onze badkamerverlichting, onze wandlampen en onze plafondlampen.